Studia przypadków | Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej

Studia przypadków obejmują trzy wybrane obszary na przykładzie Gdańska i jego otoczenia: Osowę, Ujeścisko–Łostowice oraz Jankowo Gdańskie. Obszary te reprezentują zróżnicowane warunki przestrzenne, funkcjonalne i demograficzne, charakterystyczne dla współczesnych procesów suburbanizacji w Europie Środkowo-Wschodniej, i zostały wybrane ze względu na różnice w morfologii zabudowy, gęstości zaludnienia oraz strukturze przestrzeni publicznych, co umożliwia porównawczą analizę ich użytkowania. Lokalizację obszarów badawczych przedstawiono na rysunku 1.

 

Rys. 1 (source: Mazurkiewcz et all, 2026)

Osowa

Gdańsk Osowa to obszar położony w zachodniej części Gdańska. Jego struktura przestrzenna została częściowo ukształtowana przez historyczną formę dawnej wsi, co skutkuje stosunkowo wyraźnie zdefiniowanym lokalnym centrum zorganizowanym wzdłuż głównych ulic. Spośród analizowanych obszarów Osowa jest najbardziej rozwinięta funkcjonalnie i wykazuje cechy relatywnie samowystarczalnej dzielnicy podmiejskiej. Znajdują się tu dwie szkoły podstawowe, poczta, dwa kościoły, przychodnia zdrowia oraz szeroki zakres usług pierwszego rzędu. Przestrzenie publiczne obejmują parki, ulice piesze, trasy rekreacyjne oraz skatepark, które wspierają zarówno codzienną mobilność, jak i aktywności rekreacyjne

Gdańsk Ujeścisko–Łostowice

Gdańsk Ujeścisko–Łostowice to obszar o wysokiej gęstości zabudowy, położony w południowej części Gdańska, charakteryzujący się dynamicznym rozwojem mieszkaniowym zdominowanym przez duże zespoły zabudowy wielorodzinnej. Jego struktura przestrzenna jest silnie kształtowana przez główną infrastrukturę transportową, co prowadzi do fragmentacji jednostek sąsiedzkich oraz ograniczonej ciągłości przestrzeni pieszej. Przestrzenie publiczne są tu głównie wkomponowane w osiedla mieszkaniowe lub są powiązane z infrastrukturą ekologiczną, taką jak zbiorniki retencyjne i nie tworzą wyraźnie ukształtowanych centrów miejskich. W konsekwencji codzienne użytkowanie przestrzeni publicznych ma charakter rozproszony i funkcjonalnie wyspecjalizowany.

Jankowo Gdańskie

Jankowo Gdańskie to obszar o niskiej gęstości zabudowy, położony poza granicami administracyjnymi Gdańska. Jego struktura przestrzenna ma charakter rozproszony i częściowo wiejski, bez wyraźnie ukształtowanego centrum, z ograniczoną liczbą lokalnych przestrzeni publicznych. 

Użytkowanie przestrzeni publicznych jest tu przede wszystkim determinowane bliskością zabudowy mieszkaniowej oraz codziennymi aktywnościami w skali sąsiedzkiej, co stanowi przykład nisko intensywnego i silnie lokalnie zakorzenionego metabolizmu podmiejskiego.

Zestawienie studiów przypadków - kontekst przestrzenny i demograficzny:

Choć analizowane obszary mają charakter podmiejski, różnią się istotnie gęstością zaludnienia, tworząc wyraźny gradient rozwoju suburbanizacji od zabudowy rozproszonej do wysokiej intensywności. Różnice te stanowią kontekst dla interpretacji zróżnicowanych wzorców użytkowania przestrzeni publicznych obserwowanych w badaniu UAV, obejmujących intensywność, różnorodność aktywności oraz rytmy czasowe. Poniższe tabele przedstawiają zestawienie porównawcze poszczególnych studiów przypadków i analizowanych przestrzeni publicznych. Szersze informacje dostępne w publikacji: 

Mazurkiewicz, W., Borucka, J., Rubczak, A., & Wieczerzak, J. (2026). Integrating Space Syntax and Drone-Based Monitoring for City Metabolism Analysis in Suburban Public Spaces. Sustainability, 18, 6440 ARTYKUŁ

Tabela 1. Charakterystyka demograficzna podmiejskich obszarów studium przypadku (dane z września–października 2024) (source: Mazurkiewcz et all, 2026) 

Na potrzeby projektu w ramach wybranych obszarów wyodrębniono pięć  przestrzeni publicznych analizowanych jako odrębne jednostki badawcze o spójnych granicach funkcjonalno-przestrzennych, obejmujące zróżnicowane typy środowisk miejskich i podmiejskich — od przestrzeni pieszych i rekreacyjnych, przez obszary krajobrazowe, po wielofunkcyjne strefy usługowe — co umożliwia ich porównawczą analizę pod kątem codziennego użytkowania i organizacji przestrzeni. Tabela 2  opisuje charakterystykę badanych przestrzeni publicznych.

Tabela 2. Charakterystyka badanych przestrzeni publicznych (source: Mazurkiewcz et all, 2026)